Smakowity blog wegetariański
Ewelina zbiera tu swoje przepisy na dania wegetariańskie i wegańskie – od prostych przekąsek po obiadowe klasyki w wersji bez mięsa – oraz artykuły o kuchni i stylu życia Zero Waste.
Wegańskie ciasto drożdżowe z kruszonką może być delikatne, sprężyste i pełne domowego aromatu, nawet jeśli nie zawiera jajek, masła ani mleka. Sekret tkwi w dobrze wyrobionym cieście, odpowiedniej temperaturze składników i cierpliwym wyrastaniu. To wypiek idealny na weekendowe śniadanie, podwieczorek albo spotkanie przy kawie.
Poniższy przepis pozwala przygotować miękkie ciasto o waniliowo-cytrusowym aromacie, przykryte złocistą, chrupiącą posypką. Możesz upiec je bez dodatków lub wzbogacić sezonowymi owocami, konfiturą albo cynamonem. Wszystkie składniki są łatwo dostępne, a wykonanie nie wymaga specjalistycznego sprzętu.
Do przygotowania ciasta potrzebujesz 500 g mąki pszennej, najlepiej typ 450 lub 500, 7 g suchych drożdży albo 25 g świeżych, 250 ml niesłodzonego napoju roślinnego, 80 g drobnego cukru, 80 ml oleju o neutralnym smaku, łyżeczki ekstraktu waniliowego, szczypty soli oraz drobno otartej skórki z jednej niewoskowanej cytryny. Napój sojowy daje bardzo dobre rezultaty, ponieważ zawiera więcej białka, ale sprawdzi się również napój owsiany, migdałowy lub ryżowy.
Kruszonkę przygotuj z 100 g mąki, 60 g cukru i 60 g zimnego wegańskiego masła. Jeżeli nie masz roślinnego odpowiednika masła, możesz użyć zimnego oleju kokosowego, najlepiej bezzapachowego. Wtedy warto dodać go stopniowo, aż powstanie sypka, lekko wilgotna masa. Do posypki pasują także płatki migdałowe, posiekane orzechy, szczypta cynamonu lub cukier z prawdziwą wanilią.
Z podanych ilości otrzymasz ciasto do prostokątnej formy o wymiarach około 24 × 24 cm albo 23 × 30 cm. Mniejsza forma sprawi, że wypiek będzie wyższy, natomiast większa da niższe kawałki z większą ilością złocistej powierzchni. Formę wyłóż papierem do pieczenia lub posmaruj cienką warstwą oleju i oprósz mąką.
Napój roślinny delikatnie podgrzej. Powinien być ciepły, ale nie gorący — temperatura około 35– h40°C jest bezpieczna dla drożdży. Przy świeżych drożdżach wymieszaj go z łyżką cukru i dwiema łyżkami mąki, a następnie odstaw na 10–15 minut. Po tym czasie na powierzchni powinna pojawić się lekka pianka. Suchych drożdży instant nie trzeba aktywować; można od razu połączyć je z mąką i pozostałymi składnikami.
Do dużej miski wsyp mąkę, cukier, sól i suche drożdże, jeśli właśnie ich używasz. Dodaj ciepły napój roślinny, olej, wanilię, skórkę cytrynową oraz przygotowany zaczyn ze świeżych drożdży. Wymieszaj całość łyżką, aż składniki się połączą. Następnie wyrabiaj ciasto przez około 8–10 minut ręcznie lub 5–6 minut mikserem z hakiem.
Gotowe ciasto powinno być miękkie, elastyczne i lekko klejące, ale nie płynne. Nie dosypuj od razu dużej ilości mąki, ponieważ zbyt zwarte ciasto drożdżowe traci puszystość. Jeśli masa wyraźnie przykleja się do dłoni, dodaj jedną łyżkę mąki i ponownie wyrabiaj. Możesz też natłuścić dłonie odrobiną oleju, zamiast przesuszać ciasto.
Miskę przykryj ściereczką lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe miejsce na 60–90 minut. Ciasto powinno wyraźnie zwiększyć objętość, najlepiej mniej więcej dwukrotnie. Czas wyrastania zależy od temperatury w kuchni; w chłodnym pomieszczeniu proces może potrwać dłużej. Nie stawiaj miski bezpośrednio na gorącym kaloryferze, ponieważ zbyt wysoka temperatura może osłabić działanie drożdży.
Kiedy ciasto wyrośnie, delikatnie je odgazuj, czyli krótko zagnieć. Przełóż do przygotowanej formy i rozprowadź równomiernie natłuszczoną dłonią. Jeśli ciasto stawia opór i kurczy się, odczekaj kilka minut, a następnie spróbuj ponownie. Gluten potrzebuje chwili, aby się rozluźnić. Na tym etapie możesz ułożyć na powierzchni cienką warstwę owoców, na przykład śliwek, malin, jagód albo jabłek pokrojonych w cienkie plasterki.
Przygotowanie kruszonki jest bardzo proste. Mąkę, cukier i zimne wegańskie masło rozetrzyj palcami, aż powstaną nieregularne okruszki. Nie zagniataj masy zbyt długo, bo zamiast kruchej posypki otrzymasz jednolite ciasto. Gotową kruszonkę wstaw na kilka minut do lodówki. Zimna masa łatwiej zachowa kształt podczas pieczenia i utworzy przyjemnie chrupiącą warstwę.
Rozsyp kruszonkę na cieście i pozostaw formę jeszcze na 20–30 minut. To krótkie drugie wyrastanie poprawia strukturę miękiszu i sprawia, że wegańskie ciasto drożdżowe jest lekkie, a nie zbite. W tym czasie rozgrzej piekarnik do 180°C, wybierając grzanie góra–dół. Jeśli używasz termoobiegu, ustaw około 165–170°C.
Piecz ciasto przez 30–40 minut, zależnie od wielkości formy i ilości dodatków. Wierzch powinien być złocisty, a drewniany patyczek wbity w środek — suchy lub z pojedynczymi wilgotnymi okruszkami. Jeżeli kruszonka rumieni się zbyt szybko, przykryj ciasto luźno papierem do pieczenia. Po wyjęciu pozostaw wypiek w formie przez 10 minut, a później przełóż go na kratkę do całkowitego wystudzenia.
Najprostsza wersja z wanilią i cytryną dobrze sprawdza się przez cały rok, ale drożdżowe ciasto daje mnóstwo możliwości. Latem dodaj borówki, maliny, truskawki lub morele. Owoce o dużej zawartości wody warto wcześniej osuszyć i oprószyć odrobiną mąki ziemniaczanej. Dzięki temu sok nie wsiąknie nadmiernie w miękisz i nie powstaną wilgotne zakalce.
Jesienią świetnie pasują śliwki, jabłka, gruszki oraz gruszki z imbirem. Do kruszonki możesz dodać pół łyżeczki cynamonu, kardamonu albo kilka łyżek zmielonych orzechów. Zimą sprawdzi się skórka pomarańczowa, żurawina, rodzynki namoczone w herbacie lub odrobina kakao. W wersji bardziej deserowej po wystudzeniu polej ciasto lukrem z cukru pudru i soku z cytryny.
Jeśli chcesz przygotować wypiek z dodatkiem konfitury, nie nakładaj jej zbyt grubo. Kilka małych kleksów marmolady rozłożonych na cieście wystarczy, aby nadać mu owocowego smaku bez obciążania struktury. Dobrym dodatkiem jest również cienka warstwa masy makowej, pod warunkiem że nie zawiera składników odzwierzęcych. Przed użyciem sprawdź etykietę gotowej masy, ponieważ niektóre zawierają masło, mleko lub miód.
Wypiek można przygotować także z częściowym udziałem mąki pełnoziarnistej. Zamień maksymalnie 150 g mąki jasnej na pełnoziarnistą, a do ciasta dodaj dodatkowe 1–2 łyżki napoju roślinnego. Całkowita zamiana mąki sprawi, że ciasto będzie cięższe i mniej puszyste. Przy diecie bezglutenowej potrzebna jest specjalna mieszanka do wypieków drożdżowych z dodatkiem gumy guar lub ksantanowej; zwykła mąka ryżowa nie zapewni odpowiedniej elastyczności.
Najczęstszą przyczyną zbitego ciasta jest zbyt duża ilość mąki albo zbyt krótkie wyrastanie. Masa powinna mieć czas na rozwinięcie glutenu i zwiększenie objętości. Z kolei zbyt gorący napój roślinny może osłabić lub zabić drożdże, dlatego zawsze sprawdzaj jego temperaturę palcem. Jeśli zaczyn nie pieni się po kilkunastu minutach, drożdże mogą być nieaktywne i lepiej przygotować nowy.
Zakalec może pojawić się również wtedy, gdy do ciasta dodasz bardzo mokre owoce albo otworzysz piekarnik w pierwszej połowie pieczenia. Drzwiczki pozostaw zamknięte przez co najmniej 25 minut. Wypiek studź cierpliwie — krojenie gorącego ciasta może sprawić, że miękisz będzie wyglądał na niedopieczony, nawet jeśli ciasto zostało prawidłowo upieczone.
Wegańskie ciasto z kruszonką najlepiej przechowywać w temperaturze pokojowej, w zamkniętym pojemniku lub owinięte papierem i bawełnianą ściereczką. Zachowuje dobrą świeżość przez dwa dni, a przed podaniem można je delikatnie podgrzać. Kawałki nadają się także do zamrożenia. Owiń je pojedynczo, włóż do szczelnego pojemnika i rozmrażaj w temperaturze pokojowej.
Czerstwe kromki warto wykorzystać zamiast wyrzucać. Możesz przygotować z nich słodkie tosty z masłem orzechowym i bananem, deserowe grzanki z cynamonem albo spód do pucharków z owocami. Okruszki ciasta dobrze sprawdzą się także jako warstwa w wegańskim trifle. To prosty sposób na ograniczenie marnowania żywności i nadanie drugiego życia mniej świeżemu wypiekowi.
Upiecz to puszyste ciasto drożdżowe, wybierz ulubione owoce i podziel się efektem z bliskimi. Zapisz przepis, aby wrócić do niego przy kolejnej okazji, oraz oznacz Pyszne Wege w mediach społecznościowych, gdy pokażesz swoją wersję z domową kruszonką.
Blog prowadzi Ewelina, która dzieli się przepisami wegetariańskimi i wegańskimi zamiast zbierać je na kartkach. Strona łączy przepisy z artykułami o kuchni i podejściem Zero Waste – zajrzyj do sekcji O mnie oraz Aktualności, gdzie znajdziesz cykle „Historia od kuchni” i „wegeBIBLIOTECZKA”.
