Historia od kuchni: Jabłko

Owoc ten w historii i kulturze świata zajmuje miejsce poczesne. Nie sposób w krótkim felietonie zarysować bodaj najważniejszych aspektów z nim związanych, ale mimo wszystko w tym tygodniu postawiłem przed sobą to trudne zadanie – opowiem Wam o jabłku.

Długa historia

Kiedy zaczęto jabłka uprawiać? Najprawdopodobniej w neolicie. Bardzo więc możliwe, że były to owoce towarzyszące człowiekowi odkąd przeszedł z trybu życia naznaczonego łowiectwem i zbieractwem do hodowli i rolnictwa. Najstarsze ślady upraw tego owocu znaleziono w Anatolii, na terenie dzisiejszej Turcji i datuje się je na 6500 lat p.n.e. Powodzenie jabłek wynikało z pewnością z łatwości ich konserwacji – wystarczyło je po prostu ususzyć. Nie trudno zgadnąć więc, że jabłka w Starożytność weszły przebojem. Uprawiano je z powodzeniem w Egipcie, a w Grecji rozwijano nawet metody ich szczepienia – już na wpół mityczny Homer w swojej Odysei wspominał o dziesięciu odmianach jabłoni, a było to około 1200 lat p.n.e. Potem było już tylko lepiej – materiały kronikarskie pochodzące z początków Cesarstwa Rzymskiego poświadczają już istnienie ponad trzydziestu odmian tego pysznego owocu.

apple-943751_960_720

 

Dalsze wędrówki

W Polsce obecność jabłek zawdzięczamy jednemu z najstarszych chrześcijańskich zakonów – Cystersom. To oni bowiem w wieku XII w porywie ogrodniczej twórczości poczęli przerabiać marne owoce dzikich jabłoni na dorodne ogrodowe okazy. Najpóźniej cudownym smakiem jabłek cieszyć się mogła Australia – tam pojawiły się one bowiem dopiero w wieku XVIII. Popularność jabłka na Starym Kontynencie przyczyniła się do tego, że stało się ono w istocie symbolem owocu jako takiego. To jabłko inspirowało Demokryta do rozmyślań nad granicami jego przekrajania aż do atomu, to w końcu ten owoc spadł ponoć na głowę biednego Newtona inspirując go do stworzenia nowatorskiej teorii grawitacji. To właśnie jabłko z napisem Dla Najpiękniejszej zostało rzucone przez boginię Eris między próżne boginie Olimpu. Obecne jest ponadto w mitologiach, współtworzących kultury Celtów, a nawet Wikingów.

Adam i Ewa

Pisząc o jabłku nie sposób nie wspomnieć o mitycznej opowieści najbardziej dla jabłka charakterystycznej – biblijnej historii Adama i Ewy. Pytanie, które często zadają sobie ludzie brzmi: czy faktycznie autorowi Księgi Rodzaju chodziło o nasze swojskie jabłko. Na pierwszy rzut oka nie ma do tego przeciwwskazań – czasy powstania tej księgi są również czasami obecności upraw jabłek na terenie dzisiejszego Bliskiego Wschodu. Hebrajski oryginał Biblii nie definiuje jednak rodzaju owocu, który był przyczyną wygnania pierwszych rodziców z ogrodu Eden. Nieporozumienie wzięło się od św. Hieronima, autora osławionego przekładu Pisma Świętego na łacinę zwanego Wulgatą. W tłumaczeniu dialogu z Wężem użył bowiem dwuznacznego słowa malum oznaczającego zarówno jabłko jak i zło. Ta analogia nie mogła przejść bez echa – owoc ten doskonale nadawał się jako symbol pokusy, uważanej przez większość chrześcijan jako coś złego.

apple-661726_960_720

Wszechobecność jabłka w kulturze, znajduje ujście i w czasach późniejszych. Jakiż bowiem owoc podarowała czarownica Królewnie Śnieżce? Co miał na głowie syn Wilhelma Tella, gdy ten celował doń z kuszy? Całość tego kulturotwórczego wkładu zamykać może zmarły niedawno Wojciech Młynarski, śpiewający z właściwą sobie swadą Calvados to nie to coś więcej niż trunek, to sposób bycia.

Właściwości zdrowotne

Obecnie znanych jest ponad 7500 odmian jabłek, a rocznie produkuje się ich aż 75 miliardów kilogramów (z czego wkład polski to około 2,5 miliarda). Warto również wspomnieć, że jabłoń należy do bardzo rozpowszechnionej na naszej planecie (obecnej również, choć w małym stopniu na Grenlandii) rodziny różowatych. Łączy to jabłoń nie tylko ze śliwą czy brzoskwinią, ale z poziomką, różą i jeżyną.

Stare brytyjskie przysłowie głosi: Jedno jabłko dziennie trzyma lekarza z dala ode mnie. Przyznać należy, że dużo w tym prawdy. Znakomitą większość witamin, potrzebnych człowiekowi do codziennego funkcjonowania można odnaleźć właśnie w jabłku. Dzięki tak uderzeniowej ilości witamin i mikroelementów jabłka chronią przed zawałem, zaparciami, mają zbawienny wpływ na odporność, a zawarte w nich flawonoidy skutecznie zapobiegają rakowi jelita grubego. Są doskonałym źródłem witaminy C, jednakże pamiętać należy, że dużo jej znajduje się pod skórką jabłka, więc jeśli spożywamy je właśnie dla niej, nie powinno się ich obierać. Mała ilość kalorii przy dużej wartości odżywczej sprawia, że owoc ten powinien stać się najlepszym przyjacielem osób odchudzających się.

 

Zobacz przykładowe przepisy:

DSC06375

Crumble z jabłkami

DSC08103

Krem ziemniaczany z „wędzoną” cieciorką

DSC05044-001

Krem jaglany z prażonym jabłkiem i rodzynkami

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s