Historia od kuchni: cebula

W odróżnieniu od „nowoświatowego” pomidora, bohaterka dzisiejszego felietonu już w starożytności była znana i ochoczo uprawiana. Uważa się, że pierwszymi, którzy wyhodowali jadalną odmianę cebuli byli dawni mieszkańcy terenów dzisiejszego bliskiego wschodu i Azji Środkowej, a działo się to jakieś pięć tysięcy lat temu. Wieści o niepowtarzalnych walorach smakowych i zdrowotnych tego warzywa rozprzestrzeniły się dość skutecznie, bo wkrótce wylądowała na stołach nie tylko Egipcjan (którzy uczynili zeń warzywo będące metaforą o charakterze metafizycznym, przypominającym o sprawach życia i śmierci oraz traktowali ze szczególnym namaszczeniem), ale również Greków. Ci ostatni jednak nie pokochali jej zbytnio – uważali bowiem, że zbyt wzmaga popęd seksualny i ma ujemny wpływ na zdolności postrzegania. Ówcześni ludzie szybko jednak skojarzyli tego rodzaju słowa z szansą na miłosną przygodę, więc cebula zyskała sobie sławę afrodyzjaku.

onion-959922_960_720

Zakazana cebula

Warto zauważyć, że wschód nie był jedynym kierunkiem triumfalnego pochodu cebuli. Informacje o tej roślinie rzędu szparagowców odnaleźć można również w pismach pochodzenia chińskiego, a nawet w indyjskich wedach – te jednak często nie wyrażają się o cebuli przychylnie. W wielu odłamach hinduizmu jest wręcz zakazana. Wiąże się to z opisaną w Puranach (świętych księgach) historią, jakoby warzywa takie jak cebula czy czosnek, wyrosły na podłożu pochodzącym od głowy ściętej demonowi przez Boga Wisznu. Co niezwykłe, w pradawnych czasach na Subkontynencie zdawano sobie doskonale sprawę z właściwości zdrowotnych cebuli, gdyż podkreślano, że demon w czasie jego dekapitacji miał w ustach tzw. amrytę (boski napój nieśmiertelności) i grunt, na którym warzywo wkrótce wyrosło, był nią zroszony, stąd właściwości lecznicze cebuli. W naszym kraju cebula znana była już od wieku XII, lecz dopiero wiek XIV przyniósł jej powszechne spożycie.

Cebula w USA

Niezwykle ciekawa historia wiąże się również z dotarciem cebuli na tereny Stanów Zjednoczonych. Oficjalne przedstawienie jej tamtejszym mieszkańcom miało bowiem miejsce dopiero w połowie wieku XVII, okazało się jednak, że dla Indian nie była ona żadną nowością – niektóre jej gatunki były im znane jeszcze przed dotarciem Europejczyków na te ziemie.

Obecnie zarówno walory smakowe cebuli jak i łatwość w uprawie przyczyniły się do faktu, iż jest ona uprawiana niemal w każdym zakątku świata, choć większość głównych jej upraw skupionych jest na terenie dzisiejszej Euroazji, a największe jej zagłębie znajduje się w północno-zachodnich Chinach. Produkcja tam dochodzi do 22,3 milionów ton rocznie, zaś powierzchnia uprawy znacznie przekracza milion hektarów. Dla porównania, w Polsce produkcja opisywanego warzywa zamyka się w liczbach od 580 do 870 tysięcy ton.

onions-2147153_960_720

Cebula czy czosnek?

Mimo całkiem sporego spożycia cebuli w Polsce, przez wielu jest ona traktowana prześmiewczo, gra rolę swoistego symbolu naszych największych wad narodowych. Jest to dla mnie nieco osobliwe bo nie jesteśmy jedynym krajem, który w słusznych ilościach cebulę konsumuje ani nie zaznacza się ona jakąś specjalną obecnością w naszej kulturze. Niech świadczy o tym jedyny związek frazeologiczny z tym sympatycznym warzywem w roli głównej jaki udało mi się znaleźć – ubierać się na cebulę.

Skoro jesteśmy już przy nazewnictwie, dobrze jest wiedzieć, że cebula jest… czosnkiem – tak głosi jej oficjalna klasyfikacja. To nazwa rodzaju – kategorii systematycznej, obejmującej między innymi gatunki. Czosnkiem nazywa się pewien szczególny rodzaj roślin jednoliściennych, do których czosnek pospolity (ten z naszych kuchni) należy.

Na zdrowie!

W profilaktyce zdrowotnej ceni się cebulę przede wszystkim za jej właściwości aseptyczne. Wspomaga również doskonale odporność – w medycynie ludowej często zalecano spożywanie jej przy różnego rodzaju przeziębieniach. Wiąże się to zapewne z obecnością wielu pierwiastków wzmacniających takich jak fosfor, magnez czy cynk. Dawniej stosowano ją również chcąc uchronić się przed szkorbutem – przykrym następstwem niedoboru witaminy C w organizmie. Stanowiła więc stały repertuar podczas długich morskich podróży, gdzie o taki niedobór najłatwiej.  Warto wspomnieć również, że regularne spożywanie cebuli obniża ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej, gardła, nerek, a nawet jajników. Dzięki sporej zawartości potasu zbawiennie może podziałać również na osoby mające problemy z wysokim ciśnieniem.

onion-bulbs-84722_960_720

 

Zobacz przykładowe przepisy:

DSC08640

Konfitura z czerwonej cebuli

DSC09100

Sałatka z papryką i pomidorem

DSC01460

Ziemniaki z pieczarkami i cebulką

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s