Historia od kuchni: miód

Miód jest substancją niezwykłą. Nie dość, że posiada wiele walorów odżywczych i przecudowny słodki smak, to jeszcze sprawia wrażenie odpornego na upływ czasu. Jest to bowiem jedna z niewielu rzeczy nadających się do spożycia, która praktycznie się nie psuje. Świadczą o tym mające miejsce w 2012 roku wykopaliska w Gruzji. Znaleziono tam wówczas miód liczący grubo ponad pięć tysięcy lat, a nadający się wciąż do spożycia. Co prawda, był skrystalizowany, ale o tym przestrzega nas większość producentów, uspakajając jednak, że to naturalna właściwość miodu.

honey-823614_960_720

Pierwsza była pszczoła

Nie sposób wyobrazić sobie historii miodu bez jego głównych producentów – pszczół. Aby odpowiedzieć na pytanie, jak te pracowite stworzenia pojawiły się na trzeciej od słońca planecie, należy cofnąć się o około 140 – 150 milionów lat. To wtedy na drodze ewolucji powstały pszczoły, za przodków mając pradawne osy z rodziny grzebaczowatych.

Powstanie pszczół związane jest ściśle z pojawieniem się na Ziemi kwiatów, a najstarsze okazy tychże odkryto na terenie dzisiejszej Chińskiej Republiki Ludowej. Nie każdy jednak zastanawiał się, w jaki sposób pszczoły wytwarzają miód. Jest to fenomenalny spektakl, dający człowiekowi do myślenia o tym, jak ważna i efektywna jest praca zespołowa. Pierwsze zadanie mają pszczoły zawiadowczynie, które wyszukują rośliny nadające się do zbierania nektaru. Kiedy już przekażą informację o obecności takowych, do gry wchodzą pszczoły zbieraczki, gromadząc kwiatowy skarb do specjalnych otworów w swoim ciele. Przy przekazywaniu nektaru pszczołom robotnicom zostaje on zmieszany z ich enzymami. Potem jest składowany w plastrach i zabezpieczony przed zanieczyszczeniem czy zepsuciem substancją woskową.

Poza produkowaniem miodu, pszczoły pomagają rozmnażać się wszelkim roślinom owadopylnym. Na skutek destrukcyjnej działalności człowieka, istnienie ich jest zagrożone. Zawsze można im pomóc, choćby poprzez sadzenie miododajnych roślin na swoim balkonie (Akcja: Uratuj Pszczołę).

Rozsmakowanie w miodzie

Człowiek dość szybko zorientował się, że pszczeli produkt jest doskonałą przekąską. W hiszpańskiej jaskini Araña odkryto w 1922 roku malowidło ścienne, ukazujące kobietę wybierającą miód z barci. Odkrycie to datuje się na schyłkowy okres paleolitu, czyli na około dziewięć tysięcy lat p.n.e. W starożytności zaś podejmowano już próby oswajania pszczół:  już dziewięćset lat przed Chrystusem, na terenie starożytnego Izraela istniały różnorakie ule, pisali o miodzie również Arystoteles i rzymski poeta, Wergiliusz. Twórcy Ajurwedy, starożytnej indyjskiej sztuki leczenia, już pięć tysięcy lat temu zdawali sobie doskonale sprawę z leczniczych właściwości miodu. W XVII wieku zaś zaczęły powstawać pierwsze podręczniki pszczelarstwa, prawie sto lat później słodki płyn powędrował do Ameryki i Australii. Miód zaczęto używać na szeroką skalę do różnego rodzaju potraw i deserów, a także do wyboru alkoholi – miód wszak ulega dwuetapowej fermentacji dając przesłodki napój alkoholowy. Prawdziwą rewolucję w pszczelarstwie przyniósł jednak dopiero wiek XIX. To właśnie wtedy czeski wynalazca František Hruška opracował projekt i zbudował miodową wirówkę.

Miód w Polsce

Spożycie miodu w Polsce sięga jeszcze czasów, gdy nasze państwo nie istniało. To za czasów słowiańskich ziemie nasze odwiedził niejaki Ibrahim ibn Jakub, zwiedziony tu celami handlowymi, który odnotował iż podawany tu alkoholowy napój z miodu upija ludzi znacznie bardziej niż wino. Polska bardzo mocno rozwinęła przemysł miodowy. Na przełomie wieków XVI i XVII istniały na terenie Rzeczypospolitej liczne prywatne wytwórnie miodów, liczące nawet po kilka tysięcy uli. Nie trudno więc zgadnąć, że Polska w tamtych czasach stała się najważniejszym eksporterem miodu w Europie. Cywilizacja stopniowo niszczyła wielkość tego przemysłu – na początku wieku XX było już tylko 600 000 uli.

honey-1006972_960_720

Symbolika i działanie

Miód i pszczoły są obecne w kulturach w prawie każdym zakątku świata. W polskiej poezji widziano miód jako symbol miłości, o którym rozpisywał się chociażby Leopold Staff lub odrodzenia jak chciał tego Bolesław Leśmian. Pszczoły funkcjonują również w alegoriach pochodzenia chrześcijańskiego – niekiedy symbolizują zmartwychwstanie albo dziewictwo (może symbol ów jest echem poglądów Arystotelesa, który posądzał je o dzieworództwo). Pszczoły ponadto zajmują poczesne miejsce w kulturze Indii – ich brzęczenie symbolizuje bowiem duchową harmonię lub manifestację mocy wszechświata. W czasach przedkolumbijskich Ameryki Południowej czczono zaś miodowego boga – Ah-Muzen-Caba i budowano całe miasta nakierowane na wytwarzanie płynnego złota.

Powszechnie znane jest bakteriobójcze działanie miodu, dlatego powszechnie stosowany jest we wszystkich jesiennych i wiosennych infekcjach. Posiada on ponadto cały arsenał mikroelementów: od potasu, fosforu, magnezu czy wapnia aż po kwas foliowy czy witaminę B12. Od zawsze też miód kojarzył się z czymś, co chroni serce. Nie bez przyczyny – obecna w nim acetylocholina mająca zbawienny wpływ ma mięsień sercowy.

nuns-2304009_960_720

 

 

Zobacz przykładowe przepisy:

DSC01500

Owsiane minibatoniki z białą czekoladą

DSC01103

Sałata rzymska z mandarynkami i ogórkiem

DSC01004-001

Torcik naleśnikowy z miodem

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s