Historia od kuchni: pomidor

Pomidor zwyczajny, będąc tak powszechnie używanym u nas warzywem, wszechobecnością swoją przypomina ważną rzecz – gdyby nie ludzka ciekawość, nie wiadomo, ile fantastycznych produktów przeszłoby nam koło nosa.

Warzywo to, jak wiele innych, przyszło do nas na fali wznieconej przez odbywające się w latach 1492 – 1506 wyprawy Krzysztofa Kolumba ku Nowemu Światu. Jednak to nie sam podróżnik odpowiedzialny był za pokazanie pomidora Europie. Zanim pomidor trafił na europejskie stoły, uprawiany był w Ameryce Środkowej i Południowej, a więc w miejscach szczególnej aktywności hiszpańskich konkwistadorów. To właśnie oni rozpoczęli tę swoistą kuchenną rewolucję.

tomatoes-1476090_960_720

Zakazane warzywo

Choć fakt jadalności bohatera tego felietonu odkryli już Majowie, a Aztekowie opracowali sposób na regularną jego uprawę, mieszkańcy Starego Kontynentu początkowo podchodzili do niego z nieufnością – przez wielu uważany był bowiem za roślinę trującą, a nawet wywołującą coś na kształt miłosnego opętania, stąd wkrótce przyległo do niego miano jabłka miłości. Być może z tego powodu, tradycyjnie niechętny nowościom Kościół Katolicki przez jakiś czas zakazywał spożywania pomidorów.

To, że pomidora podejrzewano o wszystko co najgorsze, nasuwa mi zawsze pewną analogię: należy on do rodziny roślin psiankowatych, a familia owa charakteryzuje się obecnością naprawdę groźnych zabójców. Bratem niewinnego pomidora jest na przykład pokrzyk, zwany wilczą jagodą (jest to jedna z silniejszych trucizn na kuli ziemskiej), a także bieluń czy tytoń. Dla uspokojenia dodam, że w rodzinie tej znajdziemy ponadto paprykę oraz ziemniaki (które nawiasem mówiąc są również trujące – wie o tym każdy kto próbował zjeść je na surowo).

Miłość Włocha do pomidora

Złą passę pomidora przełamali Włosi odkrywając go dla szerokiego kulinarnego zastosowania. Tam warzywo to jadano najczęściej jako dodatek bądź główny składnik rozlicznych sałatek. Fakt, że Włochy zakochały się w tym warzywie przyczynił się do pojawienia się go w Polsce. Pomidora przywiozła nam bowiem królowa Bona Sforza, żona Zygmunta Starego. Pochodziła z Mediolanu i nie zapomniała o miejscu swojego urodzenia – sprowadzała do Rzeczpospolitej nie tylko wielkich artystów i humanistów rodem z Italii, nie tylko zachwycające dzieła sztuki ale też nieznane nam wcześniej warzywa i przyprawy. Z czasem, szczególnie podczas zapoczątkowanej w XVIII wieku rewolucji przemysłowej, pomidor zaczął rozpowszechniać się na cały świat.  Prawdą jest jednak to, że gdyby nie renesansowy odwrót od nieproporcjonalnie wielkiego zainteresowania strefą sacrum na rzecz obserwacji i badania świata doczesnego, nie mielibyśmy podkładu pod pizzę, spaghetti pozbawione byłoby wielu przyjemnych wariantów, a frytki nieodzownej przyprawy.

tomatoes-320860_960_720

Warzywo czy owoc?

Nie mniej ciekawą rzeczą jest problem systematyki pomidora. Karol Linneusz – człowiek, który stworzył nomenklaturę biologiczną, system nazewnictwa organizmów, ku niezadowoleniu współczesnych studentów i ku zachwytowi naukowców opisał pomidor jako owoc, a ściślej rzecz ujmując jako psiankowatą wilczą brzoskwinię. Warzywem pomidor stał się dopiero w wieku XIX, a to za sprawą niepodważanego orzeczenia Sądu Najwyższego z Stanach Zjednoczonych.

 Dziś pomidory charakteryzują się łatwością uprawy, a to przyczyniło się do tego, że występują w każdej niemal kuchni narodowej. Powszechność i spore zapotrzebowanie na to warzywo sprawiło, że efektywność produkcji przyćmiła nieco troskę o ich smak. Efekt jest taki, że o naprawdę dobrego pomidora w wielkich miastach jest coraz trudniej, choć może to się zmieni – z drugiej strony ludzie coraz większą wagę przywiązują do jakości żywności.

 Z tego, że dziś pomidor jest warzywem powszechnym należy się tylko cieszyć. Poza bezdyskusyjnymi walorami smakowymi (szczególnie odmiany malinowe), posiada również całe mnóstwo właściwości zdrowotnych: świetnie działa na serce, mózg i układ krwionośny. Zawiera sporo wapnia i potasu, magnezu i manganu niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

 

Zobacz przykładowe przepisy:

DSC06439

Bruschetta z mozzarellą

Pomidory faszerowane ryżem i rodzynkami5832_o

Pomidory faszerowane ryżem i rodzynkami

DSC05040

Jajko w koszulce z kuskusem i pomidorkami

DSC02447

Pomidory z bogatym wnętrzem

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s